Η διχόνοια στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπονομεύει την κοινή εξωτερική της πολιτική και πλήττει την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Αντίστροφα μετρά η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία σταθμίζοντας τις δυνάμεις σε μια σειρά από κρίσιμες διεθνείς συνόδους κορυφής, την G7 στο Évian στις 15–16 Ιουνίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες στις 18–19 Ιουνίου και τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7–8 Ιουλίου, την ώρα που στους διαδρόμους των Βρυξελλών μαίνεται μια έντονη εσωτερική σύγκρουση.
Πρόκειται για μια σφοδρή μάχη εξουσίας γύρω από τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, όπως σημειώνει η πολιτική σχολιάστρια Maria Tadeo σε σχετικό ευρωπαϊκό δημοσίευμα.
Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο το πολιτικό μέλλον της Kaja Kallas, αλλά και η ίδια η υπόσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), ενός θεσμού που δημιουργήθηκε μόλις πριν από 15 χρόνια.
Η κρίση πυροδοτήθηκε από τη διαρροή ενός άτυπου εγγράφου, το οποίο φέρεται να προέρχεται από Γάλλους διπλωμάτες και να έχει σταλεί στις Βρυξέλλες.
Το κείμενο προτείνει ριζικές αλλαγές στη δομή και στις αρμοδιότητες της EEAS.
Όπως αναφέρει η Maria Tadeo, διπλωμάτες που γνωρίζουν το περιεχόμενό του κάνουν λόγο για μια πρόταση που επιχειρεί να «αγγίξει μια ιερή αγελάδα» της ευρωπαϊκής θεσμικής ισορροπίας.
Σύμφωνα με το έγγραφο, προτείνονται δύο βασικές κατευθύνσεις αναδιάρθρωσης του χαρτοφυλακίου της Kaja Kallas.
Η πρώτη επιλογή προβλέπει την ουσιαστική μεταφορά της εξουσίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σε αυτό το σενάριο, η Επιτροπή θα ενισχύσει τον ρόλο της ως βασικού εκφραστή της ΕΕ στη διεθνή σκηνή, με την EEAS να απορροφάται σταδιακά από αυτήν.
Αυτό θα ενίσχυε τη θέση της Ursula von der Leyen στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης.
Ήδη, όπως αναφέρεται, η von der Leyen αξιοποιεί και ενσωματώνει τις πολιτικές προσεγγίσεις της Kallas στο δικό της έργο, γεγονός που οδηγεί σε μια πιο συγκεντρωτική και ελεγχόμενη άσκηση εξωτερικής πολιτικής από την Κομισιόν.
Η δεύτερη επιλογή αφορά την ενίσχυση του ελέγχου της Kallas από τα κράτη-μέλη.
Σε αυτό το σενάριο, η επιχειρησιακή καθοδήγηση της εξωτερικής πολιτικής περνά πιο άμεσα στους ηγέτες των κρατών, πιθανότατα μέσα από τον άτυπο μηχανισμό των λεγόμενων «EU3».
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που ορίζει το γενικό πολιτικό πλαίσιο, θα αποκτήσει πιο ενεργό επιχειρησιακό ρόλο, περιορίζοντας σημαντικά την αυτονομία της Kallas στην άσκηση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Ένας αξιωματούχος που γνωρίζει τι αναφέρει το έγγραφο δήλωσε στην εφημερίδα ότι αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων, αλλά ταυτόχρονα θα «ανέδειχνε και θα δημοσιοποιούσε βαθιές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών».
Αυτό ενδέχεται να μετατρέψει την εξωτερική πολιτική της ΕΕ σε πεδίο διακρατικών αντιπαραθέσεων, όπου κάθε πρωτεύουσα θα επιδιώκει το δικό της όφελος.
Το τρίτο σενάριο
Υπάρχει επίσης ένα τρίτο, μάλλον οριακό σενάριο: η ενίσχυση του ρόλου του Ύπατου Εκπροσώπου.
Προβλέπει την αναβάθμιση της θέσης, ώστε η θέση του Ύπατου Εκπροσώπου να αποκτήσει άμεση επιρροή σε τομείς του έργου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που σχετίζονται με την εξωτερική πολιτική (για παράδειγμα, στο εμπόριο).
Η ΕΥΕΔ δεν θα καταργηθεί• αντιθέτως, θα ενισχυθεί.
Ωστόσο, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν πιθανό μόνο εάν στη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου βρισκόταν πρόσωπο διαφορετικό από την Kaja Kallas, η οποία παρουσιάζεται στο κείμενο ως ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη επιλογή.
Σε αυτό το πλαίσιο, καταγράφονται επικριτικά σχόλια: κάποιοι θεωρούν ότι «υποτιμάται» ή ότι στερείται διπλωματικής εμπειρίας, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι λειτουργεί πιο αποτελεσματικά σε δημόσιες τοποθετήσεις παρά στην παραδοσιακή διπλωματική πρακτική.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι η στάση της έχει προκαλέσει τριβές με ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες αισθάνονται πως αντιμετωπίζονται με μεροληψία σε ζητήματα ασφάλειας.
Επιπλέον, γίνεται λόγος για εσωτερικές δυσλειτουργίες στη διοίκηση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, με αναφορές σε παραιτήσεις ή μετακινήσεις ανώτερων στελεχών.
Το άρθρο καταλήγει στο ερώτημα πώς η Kallas βρέθηκε σε μια τόσο υψηλή θέση, επισημαίνοντας ότι πριν τον διορισμό της είχε περιορισμένη εμπειρία στην εξωτερική πολιτική, αλλά είχε αναδειχθεί ως έντονα επικριτική απέναντι στη Ρωσία — στοιχείο που θεωρήθηκε πολιτικά σημαντικό στο τέλος του 2023.
Σύμφωνα με τη δημοσιογράφο Maria Tadeo, αν η Kallas δυσκολεύεται να ανταποκριθεί, την ευθύνη φέρουν και οι ίδιοι οι ευρωπαίοι ηγέτες που τη διόρισαν.
Ωστόσο, όπως σημειώνεται, στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν φαίνεται να υπάρχει διάθεση για μια τέτοια παραδοχή, με αποτέλεσμα να συνεχίζονται οι πολιτικές επιλογές που τροφοδοτούν εντάσεις και αμφισβητήσεις γύρω από τον ρόλο των θεσμών της.
www.bankingnews.gr
Πρόκειται για μια σφοδρή μάχη εξουσίας γύρω από τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, όπως σημειώνει η πολιτική σχολιάστρια Maria Tadeo σε σχετικό ευρωπαϊκό δημοσίευμα.
Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο το πολιτικό μέλλον της Kaja Kallas, αλλά και η ίδια η υπόσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), ενός θεσμού που δημιουργήθηκε μόλις πριν από 15 χρόνια.
Η κρίση πυροδοτήθηκε από τη διαρροή ενός άτυπου εγγράφου, το οποίο φέρεται να προέρχεται από Γάλλους διπλωμάτες και να έχει σταλεί στις Βρυξέλλες.
Το κείμενο προτείνει ριζικές αλλαγές στη δομή και στις αρμοδιότητες της EEAS.
Όπως αναφέρει η Maria Tadeo, διπλωμάτες που γνωρίζουν το περιεχόμενό του κάνουν λόγο για μια πρόταση που επιχειρεί να «αγγίξει μια ιερή αγελάδα» της ευρωπαϊκής θεσμικής ισορροπίας.
Σύμφωνα με το έγγραφο, προτείνονται δύο βασικές κατευθύνσεις αναδιάρθρωσης του χαρτοφυλακίου της Kaja Kallas.
Η πρώτη επιλογή προβλέπει την ουσιαστική μεταφορά της εξουσίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σε αυτό το σενάριο, η Επιτροπή θα ενισχύσει τον ρόλο της ως βασικού εκφραστή της ΕΕ στη διεθνή σκηνή, με την EEAS να απορροφάται σταδιακά από αυτήν.
Αυτό θα ενίσχυε τη θέση της Ursula von der Leyen στην εξωτερική πολιτική της Ένωσης.
Ήδη, όπως αναφέρεται, η von der Leyen αξιοποιεί και ενσωματώνει τις πολιτικές προσεγγίσεις της Kallas στο δικό της έργο, γεγονός που οδηγεί σε μια πιο συγκεντρωτική και ελεγχόμενη άσκηση εξωτερικής πολιτικής από την Κομισιόν.
Η δεύτερη επιλογή αφορά την ενίσχυση του ελέγχου της Kallas από τα κράτη-μέλη.
Σε αυτό το σενάριο, η επιχειρησιακή καθοδήγηση της εξωτερικής πολιτικής περνά πιο άμεσα στους ηγέτες των κρατών, πιθανότατα μέσα από τον άτυπο μηχανισμό των λεγόμενων «EU3».
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που ορίζει το γενικό πολιτικό πλαίσιο, θα αποκτήσει πιο ενεργό επιχειρησιακό ρόλο, περιορίζοντας σημαντικά την αυτονομία της Kallas στην άσκηση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Ένας αξιωματούχος που γνωρίζει τι αναφέρει το έγγραφο δήλωσε στην εφημερίδα ότι αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων, αλλά ταυτόχρονα θα «ανέδειχνε και θα δημοσιοποιούσε βαθιές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών».
Αυτό ενδέχεται να μετατρέψει την εξωτερική πολιτική της ΕΕ σε πεδίο διακρατικών αντιπαραθέσεων, όπου κάθε πρωτεύουσα θα επιδιώκει το δικό της όφελος.
Το τρίτο σενάριο
Υπάρχει επίσης ένα τρίτο, μάλλον οριακό σενάριο: η ενίσχυση του ρόλου του Ύπατου Εκπροσώπου.
Προβλέπει την αναβάθμιση της θέσης, ώστε η θέση του Ύπατου Εκπροσώπου να αποκτήσει άμεση επιρροή σε τομείς του έργου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που σχετίζονται με την εξωτερική πολιτική (για παράδειγμα, στο εμπόριο).
Η ΕΥΕΔ δεν θα καταργηθεί• αντιθέτως, θα ενισχυθεί.
Ωστόσο, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν πιθανό μόνο εάν στη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου βρισκόταν πρόσωπο διαφορετικό από την Kaja Kallas, η οποία παρουσιάζεται στο κείμενο ως ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη επιλογή.
Σε αυτό το πλαίσιο, καταγράφονται επικριτικά σχόλια: κάποιοι θεωρούν ότι «υποτιμάται» ή ότι στερείται διπλωματικής εμπειρίας, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι λειτουργεί πιο αποτελεσματικά σε δημόσιες τοποθετήσεις παρά στην παραδοσιακή διπλωματική πρακτική.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι η στάση της έχει προκαλέσει τριβές με ορισμένες χώρες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες αισθάνονται πως αντιμετωπίζονται με μεροληψία σε ζητήματα ασφάλειας.
Επιπλέον, γίνεται λόγος για εσωτερικές δυσλειτουργίες στη διοίκηση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, με αναφορές σε παραιτήσεις ή μετακινήσεις ανώτερων στελεχών.
Το άρθρο καταλήγει στο ερώτημα πώς η Kallas βρέθηκε σε μια τόσο υψηλή θέση, επισημαίνοντας ότι πριν τον διορισμό της είχε περιορισμένη εμπειρία στην εξωτερική πολιτική, αλλά είχε αναδειχθεί ως έντονα επικριτική απέναντι στη Ρωσία — στοιχείο που θεωρήθηκε πολιτικά σημαντικό στο τέλος του 2023.
Σύμφωνα με τη δημοσιογράφο Maria Tadeo, αν η Kallas δυσκολεύεται να ανταποκριθεί, την ευθύνη φέρουν και οι ίδιοι οι ευρωπαίοι ηγέτες που τη διόρισαν.
Ωστόσο, όπως σημειώνεται, στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν φαίνεται να υπάρχει διάθεση για μια τέτοια παραδοχή, με αποτέλεσμα να συνεχίζονται οι πολιτικές επιλογές που τροφοδοτούν εντάσεις και αμφισβητήσεις γύρω από τον ρόλο των θεσμών της.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών